Da li savremene baterije imaju memorijski efekat?
Objašnjavamo šta se krije iza takozvanog memorijskog efekta i da li se on i dalje javlja kod savremenih litijum-jonskih baterija.
27.06.2026
Šta se krije iza memorijskog efekta?
Često se može čuti da sve baterije pate od takozvanog memorijskog efekta i da zbog preranog punjenja vremenom gube kapacitet. Kada se kapacitet baterije smanji, smanjuje se i vrijeme rada baterijskog uređaja. To znači da bateriju treba sve češće puniti, a u najgorem slučaju može postati prerano neupotrebljiva. Međutim, to ne važi za sve baterije. Kod savremenih litijum-jonskih baterija memorijski efekat se više ne javlja. Zato ih možeš puniti u bilo kom trenutku, bez obzira na trenutni nivo napunjenosti.
Memorijski efekat: otkriven šezdesetih godina
Priča o memorijskom efektu zasniva se na stvarnim događajima i nekada je predstavljala ozbiljan izazov. Memorijski efekat otkrili su NASA inženjeri još šezdesetih godina prošlog vijeka. Primijetili su da su baterije ugrađene u satelit vremenom gubile kapacitet. Nakon ponovljenih djelimičnih pražnjenja, isporučivale su samo onoliko energije koliko je prethodno bilo dopunjeno.
Memorijski efekat predstavlja smanjenje kapaciteta baterije koje nastaje usljed ponovljenog djelimičnog pražnjenja. Baterija tada „pamti“ nivo do kojeg je prethodno pražnjena i u narednim ciklusima na raspolaganje stavlja samo tu količinu energije. To možeš zamisliti kao posudu u koju stalno dodaješ novi sadržaj, a nikada je potpuno ne isprazniš – vremenom ostaje sve manje prostora. Memorijski efekat se ispoljava padom napona. Kada napon padne ispod minimalnog nivoa potrebnog za rad uređaja, baterija više nije upotrebljiva.
Memorijski efekat: Kod kojih baterija se javlja?
Memorijski efekat javlja se prvenstveno kod nikl-kadmijumskih (NiCd) baterija, koje su se ranije često koristile u bežičnim alatima. Uzrokovan je stvaranjem kristala na kadmijumskoj elektrodi. Ako se baterija ne isprazni potpuno prije ponovnog punjenja, u neispražnjenom dijelu lakše dolazi do stvaranja kristala. Kako kristali rastu, provodljivost materijala se smanjuje, što dovodi do pada napona.
U nešto manjoj mjeri slična pojava može se javiti i kod nikl-metal hidridnih (NiMH) baterija, ali se u tom slučaju govori o efektu „lijene baterije“. Baterije standardnih veličina AA i AAA, kao i pojedine baterije ugrađene u manje električne uređaje, još uvijek mogu biti NiMH tipa. Ipak, NiCd i NiMH baterije danas se koriste znatno rjeđe.
Kako nastaje memorijski efekat?
Prema današnjim saznanjima, memorijski efekat zasniva se na dva procesa.
Prilikom punjenja NiCd baterije formiraju se sitni kristali kadmijuma. Ako se baterija više puta puni nakon samo djelimičnog pražnjenja, u neispražnjenim djelovima počinju da se formiraju veći kristali. Pošto veći kristali imaju manju ukupnu površinu od manjih kristala iste mase, slabije učestvuju u procesu pražnjenja, što dovodi do pada napona.
Starije tehnologije punjenja nijesu mogle da prate stanje napunjenosti baterije. Punjenje se odvijalo tokom unaprijed određenog vremenskog perioda, zbog čega je često dolazilo do prepunjavanja djelimično ispražnjene baterije. To je izazivalo rekristalizaciju na kadmijumskoj (Cd) elektrodi. Zbog položaja kadmijuma u elektrohemijskom nizu, ova rekristalizacija dovodi do nižeg izlaznog napona, a samim tim i do smanjenja kapaciteta baterije.
Bez memorijskog efekta uz STIHL litijum-jonske baterije
STIHL koristi isključivo savremene litijum-jonske baterije. One nijesu samo lakše i snažnije od prethodnih generacija, već kod njih praktično ne postoji memorijski efekat opisan iznad. Zahvaljujući savremenim materijalima i naprednoj tehnologiji baterijskih ćelija, ne dolazi do značajnog pada napona ni nakon ponovljenih djelimičnih pražnjenja.
Zato STIHL litijum-jonske baterije možeš bez brige da puniš u bilo kom trenutku. Nije potrebno da čekaš da se baterija potpuno isprazni, a ni kratka dopunjavanja tokom radnih pauza ne predstavljaju problem.
Šta znači memorijski efekat kod baterija?
Ako se nikl-kadmijumske (NiCd) ili nikl-metal hidridne (NiMH) baterije, koje su se često koristile u prošlosti, više puta pune nakon samo djelimičnog pražnjenja, može doći do gubitka kapaciteta. Ova pojava naziva se memorijski efekat. Zbog čestog djelimičnog pražnjenja baterija „pamti“ prethodni nivo potrošnje energije i vremenom može da primi samo tu „zapamćenu“ količinu energije, umjesto svog punog kapaciteta. To dovodi do ranijeg pada napona i postepeno čini bateriju neupotrebljivom.
Rezime: Memorijski efekat
Litijum-jonske baterije u STIHL proizvodima nemaju memorijski efekat.
Memorijski efekat nastaje kada se NiCd ili NiMH baterije više puta pune prije nego što se potpuno isprazne.
Memorijski efekat djelimično ili potpuno smanjuje kapacitet baterije.
Memorijski efekat je gubitak kapaciteta u nikl-kadmijum akumulatorima uzrokovan prevremenim punjenjem. Ako takav akumulator nije potpuno ispražnjen pre ponovnog punjenja, on „pamti“ energetski zahtev poslednjeg postupka punjenja i puni samo ovu količinu energije. Na taj način brzo gubi kapacitet i postaje neupotrebljiv. Međutim, litijum-jonski akumulatori u STIHL uređajima nemaju memorijski efekat.
Da li akumulatori imaju memorijski efekat, zavisi od korišćene tehnologije. Ranije korišćeni nikl-kadmijum akumulatori ili nikl-metal hidridni akumulatori imaju memorijski efekat. Takve akumulatore stoga uvek treba potpuno isprazniti pre ponovnog punjenja. Međutim, litijum-jonski akumulatori koje koristi STIHL nemaju memorijski efekat.
Ne, litijum-jonski akumulator nema značajan memorijski efekat. Takve akumulatore možete da punite u bilo kom trenutku bez gubitka kapaciteta. STIHL koristi samo litijum-jonske akumulatore sa najsavremenijom tehnologijom.
